Mae Llundain yn ddinas amrywiol iawn
lle mae pobl o bob cwr
o'r byd yn byw ac yn gweithio yn agos.
Datblygodd y ddinas fel canolfan weinyddol,
ond masnach a mudo sydd wedi
ei gwneud yn ddinas fyd-eang heddiw.
Er mwyn deall y prosesau hyn
o newid trefol, mae daearyddwyr wedi bod
yn gofyn pam y mae ymfudwyr yn dod i
fyw a gweithio mewn rhannau penodol o Lundain.
A'r ffyrdd y mae eu llafur yn trawsnewid
strydoedd, diwylliannau ac economi'r ddinas.
Cyfeirir at y broses hon yn aml fel globaleiddio.
Ehangu, dyfnhau a chyflymu
cydgysylltiad byd-eang.
Cysylltu ardaloedd pell yn y fath fodd
fel bod newidiadau yn Llundain yn
cael eu llunio gan ddigwyddiadau ar ochr arall y byd.
Ac mae newidiadau i leoedd ar draws y
byd yn cael eu llunio gan ddigwyddiadau yma yn Llundain.
Felly beth sy'n cysylltu pobl o
Ewrop, De Asia a Gorllewin Affrica?
Yr ateb yw'r clwstwr bach hwn o
strydoedd yma yn Spitalfields, Dwyrain Llundain.
Cyrhaeddodd pob un o'r poblogaethau hyn
yma yn Spitalfields i ddianc rhag
erledigaeth dramor, gan geisio gwneud bywoliaeth
drwy'r diwydiant dillad.
Ac mae pob un o'r poblogaethau hyn
yn eu tro wedi gadael eu argraff eu hunain ar ffabrig y ddinas.
Er mwyn deall sut mae lleoedd
fel Spitalfields wedi dod i fod fel y
maent heddiw, mae angen i ni ddeall hanesion
y bobl a'r diwydiannau sydd wedi eu siapio.
Un o'r ffyrdd y mae daearyddwyr yn gwneud
hyn yw drwy chwilio am gliwiau yn yr
amgylchedd trefol, fel arwyddion a symbolau.
Adeiladwyd yr adeilad hwn ym
1719 gan grŵp o Brotestwyr
Ffrengig a elwir yn Huguenots.
Daeth rhwng pedwar deg a
hanner o filoedd o forynion i Loegr i
geisio lloches rhag erledigaeth grefyddol yn Ewrop.
Dyma lle mae'r gair "ffoadur" yn tarddu.
Sefydlodd yr Huguenots y diwydiant sidan
yn Spitalfields, a gallwn weld arwyddion
o'r diwydiant hwn yn cael eu
cadw ym mhensaernïaeth yr adeilad hwn.
Mae gan yr adeilad ddau ddrws, un i'r teulu,
a'r llall ar gyfer y gwehyddion a fyddai'n
mynd yn syth i fyny i'r atig.
Roedd yn yr atig lle'r oedd y gwehyddion yn
gwehyddu a brodio sidan.
Daeth yr ardal hon o Spitalfields yn adnabyddus fel Weavertown.
Adeiladwyd yr adeilad hwn yn wreiddiol ym
1743, fel eglwys ar gyfer y boblogaeth Huguenot.
Yn y 19eg ganrif cafodd ei
droi'n synagog, yn addoldy Iddewig i'r
miloedd o Iddewon a ddaeth i'r
ardal yn ffoi rhag erledigaeth yn Nwyrain Ewrop.
Daeth yr Iddewon hefyd yn rhan o'r diwydiant ffabrig,
gan gynhyrchu symiau enfawr o ddillad
rhad a daeth y diwydiant yn adnabyddus fel y fasnach rag.
Felly roedd yr adeilad
yn eglwys, ac yna'n synagog,
ond heddiw,
mae'n edrych, Mosg ydyw, addoldy Mwslimaidd.
Cafodd yr adeilad ei drawsnewid yn 1976 i
wasanaethu poblogaeth Bangladeshaidd sy'n
tyfu i gyrraedd yr ardal ar ôl
ffoi o ardal Sylhet ym Mangladesh.
Gwnaeth y gymuned Bangladeshi eu
cyfraniad eu hunain i'r diwydiant ffabrigau
yma yn Spitalfields, ac mae eu hetifeddiaeth
yn dal i'w weld yn y
siopau lledr niferus ar hyd Brick Lane.
Dros yr ugain mlynedd diwethaf, mae'r ardal
wedi gweld cynnydd mewn masnach ffabrig arall.
Ffabrig Affricanaidd cwyr yw hwn,
ac mae ei stori yn astudiaeth achos o globaleiddio.
Hi, Harriet, Amser ar gyfer Daearyddiaeth.
Fy enw i yw Brendan, braf i gwrdd â chi.
Roeddem yn meddwl tybed a allech chi
ddweud ychydig wrthym am y ffabrigau cwyr sydd gennych yma.
Ie, yn y bôn sut maen nhw'n cael
eu creu, maen nhw'n defnyddio cwyr, yna mae'r cwyr yn
cael ei roi ar y ffabrig ei hun.
Mae hyn mewn gwirionedd yn cael ei dipio i
mewn i'r lliw, mae'n dod allan o'r ochr arall.
Maen nhw'n aros iddo sychu, yna maen nhw'n tynnu'r cwyr
oddi ar y cwyr ac yna maen nhw'n rhoi'r
haen nesaf o gwyr ymlaen ac maen nhw'n adeiladu'r dyluniad.
Ychydig iawn o gwmnïau sy'n cwyro, mae
hyn yn hynod ddwys o ran llafur.
Gallwch chi ddychmygu unrhyw beth o chwech
i wyth trwyn er mwyn adeiladu'r dyluniad.
Mae'r rhain yn dylunio pawb,
yn unig, mae'r merched yn gwneud ffrogiau maxi allan ohonynt.
Rwyf am wneud gwisg maxi allan ohoni.
Deilliodd y dull Batique hwn o gwyrnu ac
argraffu ffabrig yn Indonesia, ond yng
nghanol y 19eg ganrif cymerodd teulu
masnachwr o'r Iseldiroedd y dechneg
hon a cheisio creu marchnad ar gyfer ffabrig cwyr yn Ewrop.
Ar y ffordd yn ôl i Ewrop, daeth llongau masnach
yr Iseldiroedd i ben yng Ngorllewin
Affrica, lle'r oedd argraffwyr a theilwyr
lleol yn cyfuno cwyro â thechnegau
eraill gan gynnwys paentio clymu a
gwrthsefyll, gan greu Ffabrig Cwyr Affricanaidd.
Mae llawer o bobl yn gofyn i mi pam
wyt ti'n gwneud arddull argraffu Batique?
A'r rheswm pam, yn Affrica, mae'n amlwg bod
gennych yr heulwen llachar iawn, a
thrwy dipio'r ffabrig i'r lliw a
socian y lliw a chael
y lliwiau bywiog hyn, nid yw'n pylu.
Felly maen nhw'n gwarantu'r ffabrigau
am 50 mlynedd, y lliw yn y
ffabrig am 50 mlynedd, i roi syniad i chi.
Yn y 1970au, parhaodd taith ffabrig cwyr
wrth i ymfudwyr o Orllewin
Affrica ddod â'r dechneg i Lundain.
Heddiw, mae dros 35 o siopau'n gwerthu
Affricanaidd Cwyr Ffabrig ar Petticoat Lane,
gan ail-lunio'r amgylchedd trefol yn Llundain
trwy gysylltiadau â lleoedd ledled y byd.
Fodd bynnag, mae'n dal i gael ei werthu mewn
6 darn iard, mesuriad imperial sy'n
dyddio'n ôl i'r oes drefedigaethol.
Yn union allan o chwilfrydedd, ydych chi'n gwybod
pam eu bod yn eu gwneud mewn chwe llath?
Unrhyw syniad?
Mae'r rheswm pam y mae chwe llath i gyd
wedi ei gynllunio ar gyfer Affrica.
Felly beth maen nhw'n ei wneud yw, yn
Affrica maen nhw'n gwisgo pedair llath ar gyfer
y ffrog, ond oherwydd ei fod yn
rhan o'u dillad gwaith bob dydd,
maen nhw'n defnyddio dau iard i ddiogelu eu gwisg.
Felly, er eu bod yn gweithio, nid yw'n mynd yn fudr.
Ar ddiwedd y dydd pan fyddant yn gadael, maent yn cymryd
y ddwy iard i ffwrdd fel bod eu
ffrog yn parhau i fod yn lân ac yn lân.
Mae'n bapur lapio.
Ydw.
Yna, yn ddiweddarach yn Affrica, esblygodd.
Yna defnyddiwyd y ddau iard os cawsoch blant, fe
wnaethoch chi ei defnyddio i glymu'r baban i'ch cefn.
A ydych chi'n gwerthu eich ffabrig yn Llundain yn
unig, a ydych chi'n ei gludo ledled y byd?
Rydym yn ei gludo ledled y byd, mae
gennym siopau yn yr Unol Daleithiau, mae gennym siopau ym Mharis.
Mae un o'n siopau mwyaf yng Ngwlad Belg.
Ac yna yn amlwg yn y DU hefyd.
Cwsmeriaid Ghana yw ein cwsmeriaid mwyaf,
ac yn amlwg Nigeriaid yw ein hail fwyaf.
Ac yna mae gen i gwsmeriaid Congo.
Ond mae'r farchnad yn newid.
Rwy'n cael llawer o gwsmeriaid Caribïaidd yn dod
i mewn i'r farchnad, ac yna ar yr ochr
arall dwi'n cael llawer o orllewinwyr yn dod i mewn i'r farchnad.
Maen nhw eisiau bod yn greadigol, felly maen nhw'n
ei ddefnyddio ar gyfer pob math o bethau fel achosion
gobennydd, llenni, duvets, llieiniau bwrdd,
rhedwyr bwrdd, unrhyw beth y gallant ddychmygu.
Er bod 95% o'm marchnad o'r blaen yn
farchnad Affricanaidd, nawr
rwy'n cael o leiaf rhwng 15 a 20 y
cant yn fwy o Ewropeaid yn dod i mewn i'r farchnad.
Y diwydiant ffasiwn, enfawr!
Yn amlwg mae gennych Stella McCartney
yn dylanwadu ar ffabrigau Affricanaidd ar hyn o bryd.
Roedd hi'n gwerthu rhai o'r dyluniadau hyn am
un fil a hanner o bunnoedd.
Mae'r fasnach ffabrigau cwyr, a diwydiannau
dilledyn eraill yn Spitalfields, bellach
dan fygythiad o effaith barhaus newidiadau
cymdeithasol ac economaidd.
Mae ton newydd o ffasiwn wedi cymryd lle yn
Spitalfields, gan ganolbwyntio ar werthu hen ddillad.
Mae'r ffasiwn hwn yn aml yn gysylltiedig
â chynnydd defnyddwyr ifanc, cyfoethog dosbarth
canol a elwir yn hipsters.
Mae daearyddwyr dynol wedi galw'r broses hon -.
Ar y naill law, dyma'r cam diweddaraf
mewn proses barhaus o newid trefol yn Spitalfields.
Ar y llaw arall, mae hyn yn
rhan o broses fwy niweidiol
o foneddigion lle na
all busnesau llai fforddio gweithredu yn yr ardal mwyach.
Mae newid trefol yn ffenomen
barhaus mewn dinasoedd amrywiol iawn fel
Llundain, wedi'u llunio gan ryngweithio prosesau byd-eang a lleol.
Mae'r fasnach ffabrig yn rhoi ffenestr ddiddorol i
ni ar sut mae dinasoedd yn cael
eu trawsnewid trwy wrthdrawiad pobl, cynhyrchion,
a lleoedd, trwy gysylltiadau ar draws y byd.
Diolch i'n hysgolion noddwr am helpu i
gefnogi'r fideo Amser i Ddaearyddiaeth hwn.
I ddarganfod sut y gall eich ysgol helpu
i gefnogi fideos addysg
daearyddiaeth mynediad mwy
ysbrydoledig, mynediad agored, ewch i dudalen noddwyr ein gwefan.